segunda-feira, 6 de abril de 2026

Irãguasu Tupinikim e Owerá

 No mês de abril, estamos trabalhando os povos indígenas. Estamos conhecendo personalidades indígenas atuais. Esta semana, conhecemos personalidades do futebol e da música: Irãguasu Tupinikim e Owerá.

Irãguasu Tupinikim ou Bryan Pereira é um menino de 10 anos jogador de futebol de grande destaque. Ele é do povo Tupinikim, de Aracruz, no Espírito Santo. Ele usa pinturas corporais quando jogo e comemora como se estivesse atirando uma flecha.
Clique na imagem abaixo para conhecer o site da Taça dos Povos Indígenas.
Você sabia que tem a Taça dos Povos Indígenas? Clique na imagem para ver o vídeo.
Conheça um pouco mais sobre o Bryan Pereira, assistindo ao vídeo abaixo
 

Também conhecemos Owerá que também é conhecido com Kunuki MC. Ele é um rapper do povo Grarani Mbyá, da aldeia Krukutu, em São Paulo.
Ele ficou muito conhecido, no Jogo Brasil X Croácia, na Copa de 2014, onde cantou o Rap Demarcação já.
Conheça algumas músicas e clips dele, clicando nas imagens.




Pesquise e conheça mais músicas de Owerá.
Estes dois jovens representam seus povos indígenas, na atualidade. Eles preservam sua cultura e tradições. São um exemplo da luta indígena no nosso país.
Vamos ver a letra e tradução de duas músicas de Owerá.

Vamos Seguir Adiante

Jaguatá Tenondé

Só alegriaJavy'a
Mesmo em dificuldadeOmpamba'e ramõ jepé
Vamos seguir adianteJaguatá tenondéNhanderu que iluminou um belo caminhoNhanderu ete omoexanakã tapé porãNhanderu que iluminou um belo caminhoNhanderu ete omoexanakã tapé porãPara tu que encontrar, Nhanderu tá em qualquer lugarPara tú que encontrar, Nhanderu tá em qualquer lugarque iluminou um belo caminhoNhanderu ete omoexanakã tapé porã

Ogueru mbaraete
Oxauka nhanderekó
Tekoa py jaikó are

Xondaro kuery
Jajopy rã guyrapa Nhama'en Nhenderekoá re Kyringue onhevangá awâJaguata jupive

Tupã kuery ogueru mbaraete
Japita petyngua, nhaporandu nhanderu pe
Kó mbya'a guaxu, oin awã nhandevype

Tekoa py roikó, mborai roguereko
Roikó orerekó, mbarete ayvu aé aju ajapó
Axauka anhenteguá, ndevy pe mbaexa pá,
Mbya ete oikó

Jurua ka'aguy ojuká
Ko nhande yy omongy'a
Mbaexa kyringue oikórã
Peitxa yvyrupá ombovaiparã

Yapu overá
Tupã kuery oguata
Apita petyngua
Aporandu anhentegua
Pyntunguy ojepe'a Kyringue oguata
Pyntunguy ojepe'a Ka'aguy ojekua

Rap nativo owaen
Ogueru mbaraete
Oxauka nhanderekó
Tekoa py jaikó are Xondaro kuery
Jajopy rã guyrapa Nhama'en Nhenderekoá re Kyringue onhevangá awâ

Jaguata jupive
Tupã kuery ogueru mbaraete
Japita petyngua, nhaporandu nhanderu pe
Kó mbya'a guaxu, oin awã nhandevype

Jaiko, jaiko eté
Jaiko, jaiko eté

Antes do Brasil da Coroa existe o Brasil do Cocar

Tekoa py roikó, mborai roguereko
Roikó orerekó, mbarete ayvu aé aju ajapó
Axauka anhenteguá, ndevy pe mbaexa pá,
Mbya ete oikó

Jurua ka'aguy ojuká
ko nhande yy omongy'a
Mbaexa kyringue oikórã
Peitxa yvyrupá ombovaiparã

Opy'i re roiké Ha’erã haeveté
nhandevypê aé Oirã mbarete

Jareko nhande opy javy'a wã
Nhanderu ombojera Ka'aguy porã

Yapu overá
Tupã kuery oguata
Apita petyngua
Aporandu anhentegua
Pyntunguy ojepe'a Kyringue oguata
Pyntunguy ojepe'a Ka'aguy ojekua


Trazendo força
Mostrando nosso jeito de ser
Vivendo na aldeia por muito tempo

Guerreiros
Vamos pegar os pássaros
Lembrando do nosso jeito de ser
As crianças vão aprender

Caminhando juntos
Os deuses trazem força
Acendemos o cachimbo, perguntamos ao nosso líder
Esse grande mbya, ele está conosco

Vivendo na aldeia, temos dança
Vivemos com força, a palavra é ação
Mostro a verdade, veja você mesmo
O verdadeiro mbya vive

O homem branco mata a floresta
Polui nossa água
Como as crianças vão viver?
Olhe, a terra está sendo destruída

O brilho do trovão
Os deuses caminham
Acendo o cachimbo
Pergunto a verdade
O sangue é derramado, as crianças caminham
O sangue é derramado, a floresta é conhecida

Rap nativo owaen
Trazendo força
Mostrando nosso jeito de ser
Vivendo na aldeia por muito tempo
Guerreiros
Vamos pegar os pássaros
Lembrando do nosso jeito de ser
As crianças vão aprender

Caminhando juntos
Os deuses trazem força
Acendemos o cachimbo, perguntamos ao nosso líder
Esse grande mbya, ele está conosco

Vivemos, vivemos de verdade
Vivemos, vivemos de verdade

Antes do Brasil da Coroa, existe o Brasil do Cocar

Vivendo na aldeia, temos dança
Vivemos com força, a palavra é ação
Mostro a verdade, veja você mesmo
O verdadeiro mbya vive

O homem branco mata a floresta
Polui nossa água
Como as crianças vão viver?
Olhe, a terra está sendo destruída

Entramos na casa sagrada
Deve ser forte
Estamos juntos, deve ser forte

Temos nossa casa, estamos felizes
Nosso líder protege a bela floresta

O brilho do trovão
Os deuses caminham
Acendo o cachimbo
Pergunto a verdade
O sangue é derramado, as crianças caminham
O sangue é derramado, a floresta é conhecida




Também temos imagens deste dois representantes indígenas para pintar e também ler um pouco sobre eles.
Veja alguns coloridos pelos nossos alunos do EI



Nenhum comentário:

Postar um comentário